Instrumenten

Een blik in de collectie van Jos van Immerseel

Dat Jos van Immerseel een innige passie koestert voor historische klavierinstrumenten is geen geheim. Enkele schitterende exemplaren zijn doorheen de jaren in zijn leven gekomen – om er te blijven! Van Immerseels collectie, met thuishaven in een atelier/muziekbibliotheek nabij Brugge, omvat inmiddels een brede waaier aan originele en gereconstrueerde instrumenten: van klavecimbel tot Hammond-orgel, en van clavichord tot concertvleugel – samen goed voor 200 jaar toetsengeschiedenis. Privé-museum? Allerminst: deze collectie leeft en klinkt tussen podium en CD-opname, in solistische glansrol, exquise kamermuziekgezelschap of fier aan de zijde van het orkest. Welkom voor een virtueel bezoek!

Jos van Immerseel : “In het concertleven van vandaag zijn goede, historische vleugels slechts zelden live te horen. ‘Goed’ betekent in dit geval: een gaaf historisch exemplaar dat nog (of opnieuw) erg dicht de toestand benadert zoals bedacht door de bouwer; of een minutieus vervaardigd facsimile; of een meesterlijke recon­structie, die het origineel zowel in technisch als artistiek opzicht tracht te evenaren. De weinige vleugels die aan deze criteria beantwoorden, maken doorgaans deel uit van museumverzamelingen of zijn in privébezit, waardoor ze nooit – of uitsluitend op hun museale ‘standplaats’ – voor het publiek bereikbaar zijn. Op het podium worden dan weer vaak minder goede instrumenten – soms ook in minder goede staat – gebruikt, die in feite een onscherp beeld geven van de klankwereld van vorige eeuwen. Topinstrumenten in fitte conditie laten muziek immers schitteren in Technicolor! Maar hun gekwetste tijdgenoten blijven ruim ‘under par’ en steken zelfs bleek af tegen het zaal-vullende palet van de moderne vleugel. De historisch geïnspireerde uitvoeringen van de voorbije halve eeuw hebben het darwinistische denken inzake instrumentenbouw enigszins bijgestuurd voor zover het de barokmuziek en het klavecimbel betreft, maar de remonte van de concertvleugel uit de 18de en de 19de eeuw is een moeilijker, langer traject gebleken. Ik hoop dat ik de voorbije 40 jaar, met studiewerk en een mooie verzameling van unica, een stukje van deze weg heb helpen af te leggen.

Zonder excellente compagnons de route zou die missie in elk geval onmogelijk aan te vatten zijn geweest: ik ben dankbaar voor de expertise en hulp van enkele van Europa’s beste bouwers en restaurateurs, die ik de voorbije decennia heb mogen ontmoeten. Dankzij hen is het vandaag mogelijk om de prachtige, verleidelijke klankwereld van klassieke en romantische toetseninstrumenten in de concertzaal, op opnamen – en, jawel: nu ook online – te ontdekken. De ultieme droom? Liefhebbers, luisteraars en collega-musici laten mee-genieten van wat deze juweeltjes na al die jaren nog met zoveel welsprekendheid te vertellen hebben.”

Hammond

Chicago, 1958

Concertorgel “Hammond” RT-3, afkomstig uit de BBC met PR-20 Sound-cabinet ca.1948 Leslie-Box, datum onbekend

Lees verder
Hammond orgel Jos van Immerseel